Gebit paard

door in Paardentandheelkunde 29 september 2026

Het gebit van je paard: het paardengebit uitgelegd

Zo werkt de mond van je paard

Een paard heeft tanden en kiezen die een leven lang doorgroeien en afslijten. Ze bepalen hoe goed een dier zijn ruwvoer verwerkt en hoe prettig het aan het bit staat. Marieke Hartog is een mobiele, gespecialiseerde paardentandarts voor paarden, pony’s, shetlanders en ezels, NVVGP-gecertificeerd. Hieronder lees je hoe het gebit paard in elkaar zit, hoe het met de jaren verandert en wat een behandeling aan huis inhoudt.

  • Ik kom aan huis of op stal, ook als het om maar één of twee dieren gaat.
  • Zowel preventieve als curatieve gebitszorg is mogelijk.
  • Als dierenarts én NVVGP-gecertificeerd paardentandarts ben ik bevoegd om te sederen en te verdoven.
  • Voedingsadvies voor paarden is beschikbaar als aanvullende dienst.

Hoeveel tanden heeft een paard?

Het aantal tanden is niet bij elk paard gelijk. Het hangt af van leeftijd en geslacht, en van de vraag of een dier haaktanden en wolfstanden heeft. Haaktanden komen vooral bij hengsten en ruinen voor. Wolfstanden ontwikkelt niet elk paard. De aantallen zijn als volgt verdeeld:

  • Veulen en jong paard (melkgebit): 24 tanden
  • Volwassen merrie: 36 tot 40 tanden
  • Volwassen hengst of ruin: 40 tot 44 tanden

Tanden en kiezen groeien door, en dat is een belangrijk kenmerk van de paardenmond. Een paard kauwt dagelijks urenlang op vezelrijk ruwvoer, waardoor het kauwoppervlak voortdurend slijt. Daarom ligt er een lange reservekroon diep in de kaak. Die schuift jaarlijks ongeveer 2 tot 3 millimeter verder de mond in. Zo blijft er lang genoeg tand over om een groot deel van het leven comfortabel te eten.

Bronnen: Voortplantingspraktijk Paard, Tandheelkunde (vppaard.nl); Evy, Het paardengebit (evy.nl)

Hoe werkt het gebit van een paard?

Een paard heeft drie soorten tanden en kiezen, elk met een eigen taak:

  • Snijtanden: 12 stuks, 6 boven en 6 onder, helemaal voorin. Daarmee pakt het paard gras en hooi vast en hapt het af.
  • Voorkiezen (premolaren): 3 per kaakhelft, 12 in totaal. Ze vormen het voorste deel van de kiezenrij. Deze kiezen wisselt een paard: eerst komen er melkkiezen, later blijvende kiezen.
  • Maalkiezen (molaren): ook 3 per kaakhelft, 12 in totaal, achteraan in de mond. Maalkiezen worden ook wel maaltanden genoemd. Ze komen meteen als blijvende kiezen door en worden niet gewisseld.

Tussen de snijtanden en de kiezen ligt een tandeloos deel van de kaak: de lagen. Voorkiezen en maalkiezen staan samen in één aaneengesloten rij en werken als molenstenen.
In die lagen ligt ook het bit. Na het afhappen verplaatst de tong het voer naar de kiezen. Bij het kauwen maakt de onderkaak een zijwaartse, malende beweging die stengels en vezels fijnmaalt. Daardoor slijten de kiezen af, maar niet altijd gelijkmatig. Raakt het kauwvlak uit balans, dan gaat het eten of het rijden minder soepel. Een regelmatige controle van het gebit paard laat zien of tanden en kiezen nog goed samenwerken. Zo blijft je dier pijnvrij eten en haalt het het meeste uit zijn voer.

Wat zijn haaktanden, wolfstanden en diastema’s?

Haaktanden zijn kleine, puntige tanden in de lagen, tussen de snijtanden en de kiezen. Ze komen vooral bij hengsten en ruinen voor en spelen geen rol bij het kauwen. Meestal geven ze geen klachten. Zitten ze in de weg of zet zich tandsteen af, dan nemen we ze mee in de behandeling.

Scherpe randen en haken op de kiezen zijn iets anders. De bovenkaak van een paard is breder dan de onderkaak, dus slijten de kiezen niet gelijkmatig. Daardoor ontstaan scherpe punten aan de buitenkant van de bovenkiezen en de binnenkant van de onderkiezen. Die kunnen het wangslijmvlies en de tong beschadigen. We halen ze weg, zodat er geen wondjes ontstaan.

Wolfstanden zijn kleine kiesjes vlak voor de eerste grote kies. Niet elk paard krijgt ze. Als ze er zijn, botsen ze vaak met het bit. Dat doet pijn, en dat merk je aan hoofdschudden, een onrustige aanleuning of verzet tegen het bit. Het trekken van een wolfskies is een kleine, specifieke ingreep. Prijs en duur ervan: het trekken van wolfskiezen, ook blinde, zit bij mij in de standaard gebitsbehandeling van € 150. Je betaalt er dus niets extra voor.

Een diastema is een abnormale kier tussen twee kiezen. Voedselresten blijven daarin hangen en gaan rotten, wat pijnlijke ontstekingen van het tandvlees geeft. Je ziet het aan proppen van ruwvoer en gewichtsverlies. Ik reinig de kier en behandel hem zo nodig, zodat er minder voer in vastloopt.

Bij extracties en andere ingrepen is goede verdoving belangrijk. Ik ben dierenarts én NVVGP-gecertificeerd paardentandarts en mag daarom zelf sederen en verdoven. Zo voer ik deze behandelingen in alle rust uit, in de vertrouwde omgeving van je dier.

Gebit paard en leeftijd: wat verandert er?

Aan het gebit kun je ook ongeveer zien hoe oud een paard is. Tot een jaar of vijf gaat dat vrij nauwkeurig, omdat de snijtanden op vaste leeftijden wisselen: rond 2,5 jaar de middelste, rond 3,5 jaar de tanden daarnaast en rond 4,5 jaar de buitenste. Daarna kijk je vooral naar slijtage. Het kauwvlak van de snijtanden verandert met de jaren van ovaal naar rond en later naar driehoekig, en de snijtanden komen schuiner naar voren te staan. Hoe ouder het paard, hoe minder precies de schatting wordt, want voeding en gebitsverzorging beïnvloeden de slijtage ook.

Het gebit verandert mee met de leeftijd van het dier, en elke fase vraagt om een andere aanpak. Ik stem de behandeling af op wat het dier op dat moment nodig heeft. Het overzicht hieronder laat per fase zien wat er in de mond gebeurt en waar we op letten.

LevensfaseOntwikkeling in de mondBelangrijkste aandachtspunten
Veulen (0–2 jaar)Het melkgebit komt door. De kaak groeit nog.Controleren of het melkgebit goed doorkomt en goed sluit. Afwijkingen zoals een over- of onderbeet vroeg opsporen.
Jong paard (2–5 jaar)De melktanden worden vervangen door het blijvende gebit.Het wisselen begeleiden, achtergebleven melkkiezen (doppen) verwijderen en wolfstanden beoordelen, zeker voordat het paard wordt ingereden.
Volwassen paard (5–15 jaar)Het blijvende gebit is compleet. De kiezen schuiven door om de slijtage te compenseren.Scherpe randen en haken wegnemen en de balans in de mond bewaken.
Senior paard (vanaf ca. 15 jaar)De reservekroon raakt geleidelijk op en de kauwvlakken slijten gladder. Ruwvoer vermalen wordt moeilijker.Ouderdomsgevolgen behandelen, zoals diastema’s, losse kiezen en EOTRH aan de snijtanden.

Hoe herken je een gezond paardengebit?

Kijk je in de mond van je paard, dan herken je een gezond gebit hieraan:

  • roze, stevig tandvlees zonder roodheid of zwelling;
  • geen vieze of rotte geur uit de mond;
  • geen losse, gebroken of ontbrekende tanden;
  • snijtanden die recht op elkaar sluiten;
  • geen wondjes aan de wangen of de tong.

Of de kiezen gelijkmatig slijten en geen scherpe randen hebben, kun je zelf lastig zien. Ze zitten ver achterin de mond. Daarvoor is een controle met een mondsperder, spiegel en een lamp nodig.

Een dier met een gezonde mond kauwt rustig, blijft op gewicht en is ontspannen met het bit. Wijkt dat af, dan is het gebit vaak de eerste verdachte. Let op deze signalen:

  • een onrustige aanleuning, hoofdschudden of verzet tegen het bit;
  • proppen maken van voer of knoeien tijdens het eten;
  • gewichtsverlies zonder duidelijke andere oorzaak.

Ook zonder klachten adviseer ik een jaarlijkse preventieve gebitscontrole. Zo zie je problemen vroeg, voordat ze pijn geven. Als paardentandarts in Noord-Holland kom ik naar je stal, zodat je dier in zijn eigen omgeving blijft. Dit hoort bij het aanbod:

  • Inbegrepen: controle van het gebit, het weghalen van scherpe randen en haken, het behandelen van tandproblemen, sedatie (ook als er extra nodig is), het trekken van wolfskiezen (ook blinde), en preventieve controles en vaccinaties aan huis.
  • Geschikt voor: paarden, pony’s, shetlanders en ezels, ook als het om slechts één of twee dieren gaat.
  • Werkwijze: ik kom aan huis of op stal. Waar nodig sedeer of verdoof ik zelf.
  • Onderscheidend: je hebt één behandelaar voor controle, gebitsbehandeling en sedatie.
  • Aanvullend: voedingsadvies voor je paard, bijvoorbeeld bij overgewicht, ondergewicht, maagzweren of hoefbevangenheid.
  • Niet inbegrepen: een pijnstiller via injectie, alleen als dat nodig is. Die werkt 24 uur en kost € 5,- tot € 15,-, afhankelijk van het formaat van het paard. Extracties van andere tanden of kiezen dan wolfskiezen zijn maatwerk en gaan op aanvraag.
  • Prijs of prijsopbouw: € 150,- voor een standaard gebitsbehandeling, plus € 40,- voorrijkosten per bezoek. Wordt er maar één paard of pony behandeld, dan komt er een toeslag van € 75,- bij.
  • Doorlooptijd en wachttijd voor een afspraak: meestal kun je binnen twee maanden terecht.
  • Voorwaarden, garantie en nazorg: op alle behandelingen zijn mijn algemene voorwaarden van toepassing. Ik ben gecertificeerd bij de NVVGP, waar je terechtkunt als je niet tevreden bent over een behandeling. Als dierenarts val ik daarnaast onder het veterinair tuchtrecht, en ik ben volledig verzekerd met een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Heb je na een behandeling vragen of zorgen? Bel me gerust. Na een totaalextractie van de snijtanden bij EOTRH kom ik twee weken later langs om te kijken hoe het gaat.
Gebit paard
Plan een gebitscontrole aan huis voor je paard.

Ik kom bij je op stal en kijk het hele gebit van je paard na. Zo vang je problemen op tijd af, nog voordat je paard er last van krijgt.

✓ Paardentandarts en voedingsconsulent voor paarden    ✓ Bij jou op stal    ✓ Gecertificeerd NVVGP en DVP

Gebitsbehandeling paard
Veelgestelde vragen

Vragen aan Marieke Hartog

Hoeveel tanden heeft een paard?

Dat verschilt per dier. Een veulen met melkgebit heeft er minder dan een volwassen paard, en bij volwassen dieren spelen geslacht, haaktanden en wolfstanden mee. Het exacte aantal: een veulen heeft 24 melktanden, een volwassen merrie 36 tot 40 tanden en een volwassen hengst of ruin 40 tot 44 tanden.

Hoe ziet het gebit van een paard eruit?

Voorin staan de snijtanden, waarmee het paard voer afhapt. Daarachter ligt een tandeloos deel, de lagen, waar het bit komt te liggen. Achterin zitten de brede kiezen die het ruwvoer fijnmalen.

Hoe groeit en slijt het gebit van een paard?

Tanden en kiezen schuiven het hele leven langzaam door vanuit de kaak. Door het kauwen op vezelrijk ruwvoer slijten ze aan de bovenkant af. In een gezonde mond houden die twee elkaar in evenwicht.

Wat zijn haaktanden?

Haaktanden zijn kleine, puntige tanden in de lagen, tussen de snijtanden en de kiezen. Ze komen vooral bij hengsten en ruinen voor en spelen geen rol bij het kauwen. Scherpe randen en haken op de kiezen zijn iets anders.

Wat zijn wolfstanden?

Wolfstanden zijn kleine kiesjes vlak voor de eerste grote kies. Ze zitten vaak precies waar het bit komt, wat pijn en onrust tijdens het rijden kan geven. Als ze hinder veroorzaken, kunnen we ze verwijderen.

Waarom is gebitsverzorging belangrijk?

Omdat het gebit blijft doorgroeien en slijten, ontstaan er ongemerkt scherpe randen die de wangen en tong beschadigen. Een pijnlijke mond kan leiden tot afvallen, proppen maken of verzet tijdens het rijden. Een periodieke controle houdt de mond in balans.

Over de auteur

Marieke Hartog is dierenarts, paardentandarts en voedingsconsulent voor paarden in Noord-Holland. Na haar studie diergeneeskunde in Gent specialiseerde ze zich in paardentandheelkunde. Ze is gecertificeerd bij de NVVGP en DVP, volgt jaarlijks nascholing en helpt twee keer per jaar bij praktijklessen aan de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht. Bij elke gebitsbehandeling van een paard combineert ze haar kennis als dierenarts met jarenlange ervaring met paarden.

Paarden zijn al haar hele leven haar passie. Ze kreeg haar eerste pony toen ze zes was, beleerde twee jonge paarden zelf en is nu de trotse eigenaar van de pony’s Sam en Dorus.

voedingsadvies paard, gebit paard